Klinisch onderzoek is voor ziekenhuizen een onmisbaar onderdeel van hun missie. De verantwoordelijkheid van de Raad van Bestuur (RvB) reikt verder dan het zetten van een verplichte handtekening op de juiste documenten; het vraagt om zichtbaar bestuurlijk commitment, visie, én investeren in een sterke onderzoeksinfrastructuur. Wij gingen in gesprek met Prof. dr. Jan Smit (Decaan en vice-voorzitter Raad van Bestuur Radboudumc) en Dr. Iwan van der Horst (lid Raad van Bestuur Albert Schweitzer ziekenhuis).
De rol van de bestuurder: meer dan een stempelmachine
Volgens Prof. dr. Jan Smit begint alles met commitment: “Niet alleen formeel, door handtekeningen te zetten, maar juist ook door actief betrokken te zijn en uit te dragen dat klinisch onderzoek ertoe doet. Als bestuurder geef je binnen én buiten de organisatie het signaal af dat onderzoek belangrijk is.” Dr. Iwan van der Horst vult aan dat het zijn van opdrachtgever een kans biedt om talent en ideeën te stimuleren: “Investeren in infrastructuur en korte lijnen met de bestuurder is van groot belang. Je moet als bestuurder weten waar het over gaat, dat geeft ook meer zicht op waar je organisatie het verschil maakt. Snellere, goed gefaciliteerde procedures zijn het resultaat van dit vertrouwen: als je als onderzoeker aan de eisen voldoet, kun je veel sneller van start.”
Ruimte voor creativiteit en duidelijke kaders
Een krachtig onderzoeksbeleid biedt ruimte voor creativiteit, maar verlangt ook duidelijkheid en structuur. Smit: “Onderzoekers krijgen maximale creatieve vrijheid, maar er is ook een eenduidige ondersteuning en duidelijke roadmap. Uniformiteit in de hoofdlijnen bevordert niet alleen efficiëntie, maar ook kwaliteit.” Van der Horst benadrukt dat transparantie en ‘doe het goed, slim en netjes’ de basis vormen. Als de basis op orde is, komt er ruimte om uit te blinken in creativiteit.
De waarde van samenwerking
Beide bestuurders erkennen het belang van samenwerking boven competitie. Smit: “Een academisch ziekenhuis is geen eiland; samenwerking tussen academische centra en algemene ziekenhuizen is pure complementariteit.” In netwerken, lokaal en internationaal, versterken instellingen elkaar. Van der Horst ziet als positieve toekomstgerichte ontwikkeling hoe de jongere generatie wetenschappers en zorgprofessionals sneller de kracht van het collectief omarmt.
Onderzoek als kwaliteitsimpuls voor zorgverleners
Goed onderzoek werkt direct door in de patiëntenzorg: het zorgt voor continu leren en verbeteren. Smit: “Onderzoek is feitelijk goed nadenken vóór je handelt, op iedere schaal.” Van der Horst vergelijkt het ziekenhuis met een tent, waarbij wetenschap als middenstok het geheel omhoogtrekt: het verbetert zorgpaden én verhoogt het werkplezier bij professionals, doordat zij het belang beseffen van zorgvuldig en integer werken.
Toekomst: ‘Wij-klimaat’ en ‘team science’ als sleutel
Volgens Smit en Van der Horst ligt de toekomst bij samenwerking en duurzame faciliteiten die het geheel ten goede komen, meer dan bij individuele projecten. Smit: “Team science heeft expliciet aandacht, talentontwikkeling en welzijn binnen teams tellen evenzeer als individuele prestaties.” Van der Horst pleit voor het investeren in een solide infrastructuur — denk aan een wetenschapsbureau of gezamenlijke ondersteuning voor analyse. Slimme, gezamenlijke databronnen en gedeelde kennis geven het hele systeem een impuls.
De rol van DCRF en bestuurlijk vertrouwen
Platformen als de DCRF kunnen het veld verbinden en het juiste klimaat scheppen. Transparantie over intentie en integriteit is onmisbaar voor patiënten en onderzoekers. De tijd van de klassieke ‘prestatiegerichte professor’ maakt plaats voor een tijd waarin vertrouwen en samenwerking centraal staan. Als we als samenleving willen dat klinisch onderzoek floreert, dan moeten ambitie, bestuurlijk vertrouwen en passende middelen met elkaar in balans zijn. Als die voorwaarden kloppen, kunnen zorginstellingen ongelooflijk veel waarde blijven toevoegen voor patiënten, professionals en de maatschappij.
Prof. dr. Jan Smit:
Prof. dr. Jan Smit – Radboudumc
Dr. Iwan van der Horst:
In de spotlight: Iwan van der Horst, bestuurder van het Albert Schweitzer ziekenhuis | STZ
